پرونده تحلیلی «شهرراز» درباره ایجاد مسیرهای دوچرخه در شیراز که به‌تازگی فاز نخست آن در خیابان‌های شهر اجرایی شده است

زمانی برای بازگشت دوچرخه‌ها

بهره‌برداری از ۲۲ کیلومتر مسیر دوچرخه‌سواری در دهه مبارک فجر

حسین مالکی (دبیر پرونده) / سال 1342 حدود 35 درصد از رفت‌وآمد مردم شهر شیراز با دوچرخه بوده است، اما از آن سال به بعد هواداران دوچرخه چنان به سمت وسایل نقلیه دیگر متمایل شده‌اند که در آمار امسال به نسبت 20 میلیون سفر درون‌شهری پیش‌بینی‌شده، تنها یک‌دهم درصد آن سهم دوچرخه‌ها شده است. این بم و زیر آمار می‌تواند محملی برای غمخواری و نوستالژی فراهم کند و آدم را به یاد عکس‌های قدیمی خیابان‌های مملو از دوچرخه و نوشته‌های جلال آل‌احمد در سطرهای آغازین مقاله «سفر به شهر بادگیرها» در کتاب «ارزیابی شتاب‌زده» بیندازد که درباره ویژگی‌های شهر یزد نوشته بود: «... شهر پر بود از دوچرخه‌های فیلیپس و راله... جوی کنار خیابان‌ها مجرای گذر آب نبود؛ استراحتگاه عمومی دوچرخه‌ها بود. شهرت بی‌موردی اصفهان پیداکرده ازنظر فراوانی دوچرخه؛ این یزد است که شهر دوچرخه‌هاست و بیش از آن، شهر بادگیرهای بلند. فکر می‌کنم اگر کارخانه دوچرخه‌سازی فیلیپس همین یک شهر را به‌عنوان مشتری داشته باشد، دست‌کم تا صدسال دیگر نانش توی روغن است. حدود 200 هزار دوچرخه در یزد است. بیشتر دوچرخه‌ها به یک‌طرف می‌رفتند. ما هم دنبالشان راه افتادیم...»
اما وقتی مدیران حوزه حمل‌ونقل شهرداری شیراز آمار دادند که در حال حاضر در کشورهای پیشرفته درصد سفرهای درون‌شهری با دوچرخه بسیار آمار بالایی را دارد و در بلادی مانند چین 16.6 درصد و آمستردام هلند 27 درصد، کپنهاگ دانمارک 29 درصد و در فرایبورگ آلمان 22 درصد است؛ ریزش آمار دوچرخه‌سواران در کشور ما موضوع شنا در جهت خلاف مسیر آب را به یادمان انداخت. بااین‌حال بشارت اخیری که از جانب مدیریت شهری شیراز در آغاز اجرای طرح ایجاد مسیر ویژه دوچرخه به گوش رسیده است، ما را به درنگی در استنباط‌های پیشین وامی‌دارد. شنیده‌ایم که همین روزها هشت کیلومتر خط دربست دوچرخه از نمازی تا بلوار بعثت راه‌اندازی شود و تا آخر سال هم حد و طول آن به 32 کیلومتر می‌رسد و در فازهای بعدی 238 کیلومتر شبکه مطلوب دوچرخه‌سواری در عرصه مطالعه شده‌ای از جغرافیای شهر شیراز پدید می‌آید که به تعبیر مدیرکل مطالعات حمل‌ونقل شهرداری شیراز در مقایسه با دیگر کلان‌شهرها یگانه و مایه رشک می‌شود. آنچه مسئولین امر درباره ویژگی‌های این طرح تقریر کردند و ما نوشته‌ایم، در صورت تکمیل می‌تواند چشم‌انداز کارسازی داشته باشد و تصور این‌که روزی دوچرخه‌های بی دود و آلودگی بتوانند بخشی از خودروهای پرسروصدا و ازخودراضی را به حاشیه برانند، چشم‌اندازی امیدوارکننده‌ را در افق شیراز می‌تواند بیافریند. شاید دور نباشد تصویر پیوسته دوچرخه‌سوارانی که سر در پی هم در مسیرهای مخصوص دوچرخه‌سواری، سرخوشانه و بی‌واهمه رکاب می‌زنند و تنه‌ی سنگین ترافیک شیراز را در معابر اصلی شهر جا می‌گذارند.
 
شهر باید برای شهروندان ساخته ‌شود؛ نه خودروها
هفته گذشته شهردار شیراز در بازدید از فاز نخست مسیر دوچرخه‌سواری خبر داد که به مناسبت دهه مبارک فجر، ۲۲ کیلومتر مسیر دوچرخه‌سواری افتتاح و در اختیار شهروندان قرار می‌گیرد. حیدر اسکندرپور با اشاره به رویکرد انسان‌محوری مجموعه مدیریت شهری گفت: هم‌اکنون هشت کیلومتر از مسیر دوچرخه‌سواری کلان‌شهر شیراز در حال اجرا است و طبق برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده ۲۲ کیلومتر مسیر ویژه دوچرخه‌سواری در دهه مبارک فجر افتتاح می‌شود. شهردار شیراز افزود: امروزه استفاده از دوچرخه به‌خصوص در شهرهای بزرگ یک ضرورت محسوب می‌شود و شهرداری شیراز نیز با ایجاد مسیرهای دوچرخه‌سواری، زمینه استفاده شهروندان از دوچرخه را در سطح شهر فراهم می‌کند. اسکندرپور با بیان اینکه ممکن است در روند اجرای مسیرهای ویژه دوچرخه‌سواری برخی از کسبه نسبت به از دست دادن جای پارک خودرو مقابل واحد تجاری‌شان معترض شوند، گفت: فضای عمومی مقابل مکان‌های تجاری مربوط به‌تمامی شهروندان و شهر است و نباید به‌عنوان پارکینگ‌های کناره در اختیار یک فرد یا مجموعه قرار بگیرد. وی با تأکید بر اینکه شهر باید برای شهروندان ساخته شود و نه خودروها، اضافه کرد: خیابان‌ها و معابر مسیری برای استفاده شهروندان و روان‌سازی ترافیک است و ایجاد خیابان با هزینه بالا و سپس تبدیل آن به پارکینگ کناره یک ظلم به شهر محسوب می‌شود، بنابراین می‌توان با ساخت مسیرهای ویژه دوچرخه‌سواری در کنار معابر فرصت حضور هر چه بیشتر شهروندان در سطح شهر را فراهم کرد.
 
احداث قریب‌الوقوع پیست حرفه‌ای دوچرخه‌سواری در بوستان جنت
معاون حمل‌ونقل و ترافیک شهرداری شیراز نیز در این بازدید گفت: هم‌اکنون ۶۰ کیلومتر از مسیر دوچرخه‌سواری شهر شیراز در راستای تحقق شعار شهر انسان‌محور موردمطالعه قرار گرفته که ۲۲ کیلومتر از این مسیر به مناسبت دهه مبارک فجر به بهره‌برداری می‌رسد. مجتبی زوربخش با اشاره به نصب دوربین‌های پلاک‌خوان در مسیر ویژه دوچرخه‌سواری افزود: خودروها و موتورسیکلت‌های متخلفی که وارد این مسیر شوند، قاطعانه جریمه خواهند شد. وی اضافه کرد: به شهروندان این نوید را می‌دهم که در بوستان جنت پیست دوچرخه‌سواری حرفه‌ای به مساحت سه هزار مترمربع در حال احداث است و تلاش داریم این پیست در سال جدید به بهره‌برداری برسد. معاون حمل‌ونقل و ترافیک شهرداری شیراز با بیان اینکه سیستم دوچرخه‌سواری سیستمی انسان‌محور و تأمین‌کننده سلامت، نشاط اجتماعی و هوای پاک است، افزود: تلاش داریم شیراز به شهر آزمونه‌ی دوچرخه‌سواری در سطح کشور تبدیل شود و با حمایت شهروندان بتوانیم فرهنگ استفاده از دوچرخه به‌عنوان یک وسیله حمل‌ونقل را نهادینه کنیم؛ از همین‌رو از شهروندان تقاضا می‌کنم با انتخاب دوچرخه به‌عنوان وسیله حمل‌ونقل و افزایش مشارکت و حضور در مسیرهای ویژه دوچرخه‌سواری، نقشی مهم در کاهش تردد خودروهای شخصی و تک‌سرنشین در سطح شهر داشته باشند.
 
مزیت‌های حمل‌ونقل درون‌شهری با دوچرخه در مقایسه با خودرو
1. در سفرهای کوتاه شهری، سرعت جابجایی با دوچرخه معمولاً از سرعت جابجایی با اتومبیل کمتر نیست، در اوقات شلوغی و اوج ترافیک این سرعت برای دوچرخه عملاً بیشتر است و توصیه می‌شود. 2. دوچرخه تقریباً یک‌سوم فضای خودرو و ازنظر پارکینگی حدود یک‌دهم فضای لازم را نسبت به خودرو نیاز دارد. 3. هزینه تملک و نگهداری آن ناچیز است. 4. هزینه احداث مسیر و پارکینگ برای دوچرخه‌ها بسیار کمتر است (10 تا 20 درصد). 5. هوا را آلوده نمی‌کند (از مزیت‌های مهم). 6. سروصدا ایجاد نمی‌کند. 7. تهدید کمتری برای ایمنی پیاده‌ها است (در سال 96 در شیراز تصادف فوتی عابر پیاده نداشته‌ایم، تصادفات فوتی که خودرو به عابر برخورد کرده 40 درصد و تصادف منجر به فوت ناشی از برخورد موتورسیکلت به عابر پیاده 30 درصد بوده است). 8. منابع تجدید ناپذیر (سوخت فسیلی) را مصرف نمی‌کند و با توسعه‌ی پایدار سازگار است. 9. به‌سلامت افراد جامعه کمک می‌کند. از سویی اغلب شهرهای کشور ما به دلیل داشتن خصوصیات زیر مخصوصاً برای دوچرخه‌سواری مناسب است: آب‌وهوای معتدل و بارش کم (کم‌تر از 20 روز بارندگی)، تراکم زیاد جمعیت و طول کوتاه سفرهای شهری، قرار گرفتن در جلگه‌ها.
 
منافع استفاده توأمان از حمل‌ونقل دوچرخه و اتوبوس درون‌شهری
بر اساس بررسی‌های انجام‌شده، منافع استفاده توأمان از حمل‌ونقل دوچرخه و اتوبوس در حوزه شهری را می‌توان در این موارد پنج‌گانه برشمرد: 1. ازجمله مشکلات سامانه حمل‌ونقل عمومی مسئله عدم امکان توسعه آن به‌عنوان یک سیستم درب تا درب در مقیاس همگانی است. این مشکل با پشتیبانی دوچرخه از شبکه حمل‌ونقل عمومی در ایستگاه‌های مهم و کریدورهای اصلی حداقل برای یکسر از مسیر حل‌شده است.
2. استفاده از دوچرخه به‌عنوان یک سامانه تغذیه‌کننده راندمان شبکه حمل‌ونقل عمومی و میزان حوزه نفوذ خطوط حمل‌ونقلی را افزایش داده و ازاین‌رو سبب تمرکز بر کریدورهای اصلی و کاهش هزینه‌ها در پیاده‌سازی سامانه حمل‌ونقل عمومی می‌شود. از رویکرد مذکور در تجربه فوق اجرای خطوط اتوبوس تندرو در شهر بوگاتا در کشور کلمبیا بسیار استفاده‌ شده است.
3. استفاده از دوچرخه در کنار سامانه‌های حمل‌ونقل عمومی سبب افزایش سهم استفاده از این دو سیستم در سفرهای با طول کمتر از 10 کیلومتر خواهد شد. تجربه موفق در شهرهای همچون آمستردام، برلین، پاریس و کپنهاگ مؤید این مسئله است.
4. کاهش میزان آلودگی صوتی و هوا ناشی از کاهش انتشار آلاینده‌ها در شبکه معابر، آزادسازی ظرفیت شبکه، کاهش نیاز به تعمیرات و نگهداری و همچنین ارتقای عملکردی شبکه در حوزه مدیریت دسترسی از دیگر منافع این حوزه است.
5. استفاده توأمان از سیستم‌های همگانی و دوچرخه علاوه بر دستاوردهای ویژه برای حمل‌ونقل همگانی به دوچرخه‌سواران این امکان را می‌دهد که سفرهای طولانی‌تری را تجربه کرده و در حین سفر به خستگی بدنی کمتری دچار شوند.


۱۳۹۷/۱۰/۱۷
منبع : پورتال اصلی
تعداد بازدیدها : ۲۷
مطالب مرتبط با این موضوع :
نظری ارسال نشده است
نام :
پست الکترونیک :
شرح :
نظر :   برای ارسال نظر خود، دکمه ارسال را بزنید
کد امنیتی را وارد کنید
sss